By Mersin TTO 
Üniversitemiz Mimarlık Fakültesi öğretim elemanı Dr. Öğr. Üyesi Züleyha Sara Belge, kentsel kamusal mekanlarda kadın görünürlüğü üzerine Tarsus’ta bir çalışma gerçekleştirecek. Dr. Öğr. Üyesi Belge’nin “Kentsel Kamusal Mekânlarda Kadın Görünürlüğü: Tarsus Örneği” isimli projesi, TÜBİTAK-1002 programından destek almaya hak kazandı. Kadınların kentsel mekan kullanım pratiklerinin ve kamusal mekândaki deneyimlerinin anlaşılacağı projeyle, kentsel planlama politikalarının daha cinsiyet eşitliği odaklı hale getirilmesi amaçlanıyor.
Projenin hiç çalışmamış bir alanı kapsadığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Züleyha Sara Belge, toplumsal yaşamda kadın-erkek eşitliğine yönelik çalışma ve araştırmaların sayısının artmasına rağmen, kentsel mekânda kadın görünürlüğü; kadınların kentsel mekânı kullanma pratikleri, mekândaki hareket özgürlükleri ve mekân ile olan ilişkisinin genellikle göz ardı edildiğini belirtti. Dr. Öğr. Üyesi Belge “Proje ile desteklenmesi öngörülen yüksek lisans tezi kentsel kamusal mekânlarda kadınların mekân kullanma pratiklerini, kentsel kamusal alana katılımlarını ve bu alandaki görünürlüklerini ölçmek, bu konudaki mevcut durumu anlayıp kadınların kentsel kamusal mekân kullanımlarını nelerin engellediğini ortaya koymayı ve bu engellerin kentsel planlama ve tasarım bağlamında ele alınıp çözümler üretilmesini amaçlamaktadır. Proje kapsamında yüksek lisans öğrencisi Melike Narin Özalp’in saha çalışmaları da desteklenecek.” dedi.
“Kadınlar kamusal mekânlarda var olamıyor”
Günümüzde de farklı disiplinlerce ele alınan çalışmalarda da kadınların çeşitli sebeplerle kamusal mekânlarda var olamadığının tartışıldığını söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Belge tarihsel süreçte kamusal mekân ve kadın ilişkisi incelendiğinde toplumsal normların ve dolaylı olarak kent planlarının kadınların ve tasarımlarının kamusal mekândaki görünürlüğüne engel olduklarını kaydetti.
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne göre Tarsus’un 2023 yılında toplam nüfusunun 353 bin 469 kişi, kadın nüfusunun ise 176 bin 261 kişi olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Belge, proje kapsamında tarihi kent merkezindeki ve geleneksel konut dokusundaki kadınlara anket uygulanacağını ifade etti. Dr. Öğr. Üyesi Belge şöyle konuştu: “Mahalle muhtarları, kadın örgütleri temsilcileri, tarihi kent merkezindeki kadın işletmeciler ve ilgili kişilerle yapılması planlanan kişisel görüşmelere ek olarak, Kırkkaşık Bedesteni, Yeryüzü Pazarı gibi kadın işletmecilerin sayısının yoğun olduğu kamusal mekânlarda kadınlarla kamusal mekânlarda güvenlik, ulaşım ve erişilebilirlik ve kadın görünürlüğü konusunda odak grup görüşmeleri yapılacaktır.
Araştırmanın yöntemi hakkında bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Belge, nitel ve nicel verilerin toplanabilmesi için Tarsus tarihi kent merkezinde odak kişi/grup görüşmesi yapılacağı, gözlem ve anket yöntemlerinden yararlanacağını, proje kapsamında saha çalışmaları ve analizlerin de yürütüleceğini belirtti.
“Proje kentsel planlama politikalarının daha cinsiyet eşitliği odaklı hale getirilmesine yardımcı olacaktır”
Kentsel mekânların kullanım biçimleri ve algılanışının, toplumsal cinsiyet normları, sosyo-ekonomik durum, güvenlik, ulaşım gibi bir dizi faktör tarafından etkilendiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Belge projenin, kadınların kentsel kamusal mekânlarda karşılaştığı kısıtlamaları ve mevcut fırsatları anlamak amacıyla geniş bir veri yelpazesini kullanmayı planladığını söyledi. Dr. Öğr. Üyesi Belge şöyle konuştu: “Bu veriler, kadınların kentsel mekânda görünürlüğü, katılımı, hareketliliği ve deneyimleri konusunda önemli bilgiler sunacaktır. Kadınların kentsel mekân kullanım pratiklerini ve kamusal mekândaki deneyimlerini anlamak, kentsel planlama politikalarının daha cinsiyet eşitliği odaklı hale getirilmesine yardımcı olacaktır. Elde edilen bulgular, yerel yönetimler ve planlamacılar için mekânların daha kapsayıcı ve eşitlikçi bir şekilde tasarlanması ve yönetilmesi konusunda yol gösterici olacaktır.”