By Mersin TTO Enkaz Altı Yaşam Tespiti İçin Drone Platformuna Monte Edilebilen Yer Altı Görüntüleme Radarı
Üniversitemiz Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Caner Özdemir, ve doktora öğrencisi Yüksek Mühendis Hande Nesli yürütücü, Dr. Öğr. Üyesi Hakan Işıker’in araştırmacı olarak yer aldığı projeyle dünyada bir ilk gerçekleştirilecek. Enkaz altı yaşam tespiti için drone platformuna monte edilebilen yer altı görüntüleme radarı geliştirilecek olan Prof. Dr. Caner Özdemir, “Enkaz altında insan tespiti oldukça zor bir konu olup dünyada bazı kısıtlı çalışmalar yapılmış olsa da drone platformunu kullanarak, havadan enkaz altına nüfuz eden radar marifetiyle bu işlemi yapabilen bir ürün henüz geliştirilmiş değildir.” dedi.
Daha önceki projenizde Türkiye’nin ve dünyanın İlk Enkaz/Göçük Altı radarını geliştirdiniz. Projeniz TÜBİTAK -TEYDEB Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB) tarafından destek almıştı. Şimdi ise TÜBİTAK-TEYDEB 1501 Sanayi Ar-Ge Destek Programı 2024_01 çağrısı kapsamında yürütücülüğünü yaptığınız “Enkaz Altı Yaşam Tespiti İçin Drone Platformuna Monte Edilebilen Yer Altı Görüntüleme Radarı Geliştirilmesi” projesi desteklenmeye değer bulundu. Proje ne zaman başlayacak ve ne kadar sürecek?
TÜBİTAK-TEYDEB 1501 Sanayi Ar-Ge Destek Programı 2024_01 çağrısı kapsamında yürütücülüğünü yaptığım “Enkaz Altı Yaşam Tespiti İçin Drone Platformuna Monte Edilebilen Yer Altı Görüntüleme Radarı Geliştirilmesi” projesi 2 milyon 477 bin 431 TL bütçe ile desteklenmeye değer bulunmuştur. Proje kapsamında, doğal afet (deprem, heyelan, çığ) sonrasında; enkaz ya da göçük-altında yaşam tespiti için hızlı müdahale yapabilecek “Enkaz Altı Yaşam Tespiti İçin Drone Platformuna Monte Edilebilen Yer Altı Görüntüleme Radarı” geliştirilecektir. İnsan canlılığı varlığı ve mesafesi radar ekranında anlık (real-time) olarak gösterilecek olup; cihaz briket, tuğla, beton, tahta, cam vb. malzemeler içeren enkaz durumlarında kullanılabilecektir. Projemiz Ekim 2024 itibariyle başladı ve 18 ay sürecek.
Proje ekibinde kimler yer alıyor?
Projede üniversitemiz Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği bölümünden öğretim üyeleri Prof. Dr. Caner Özdemir, ve doktora öğrencisi Yüksek Mühendis Hande Nesli yürütücüler olarak, Dr. Öğr. Üyesi Hakan Işıker de araştırmacı olarak yer almaktadır. Ayrıca Mersin Teknopark’dan 2 firma ve Gebze Teknik Üniversitesi Teknopark’dan da 1 firma projede ortak olarak bulunmaktadır.
“Enkaz Altı Yaşam Tespiti İçin Drone Platformuna Monte Edilebilen Yer Altı Görüntüleme Radarı Geliştirilmesi” projesi Türkiye’de bir ilki mi oluşturuyor? Bu konuda dünyada durum nedir?
Evet, böyle bir proje sadece ülkemizde değil dünyada da bir ilk olma özelliğini taşıyor. Enkaz altında insan tespiti oldukça zor bir konu olup dünyada bazı kısıtlı çalışmalar yapılmış olsa da drone platformunu kullanarak, havadan enkaz altına nüfuz eden radar marifetiyle bu işlemi yapabilen bir ürün henüz geliştirilmiş değildir.
Projenizin önemi nedir?
Enkaz altı yaşam tespit radarı, taşınabilir yapıda, acil durum mevkiine hızlı bir şekilde intikal edildikten sonra bireysel olarak enkazın altında herhangi bir yaşam var mı yok mu tespit edebilen bir radardır. 6 Şubat 2023 depremlerinde de gördük ki, afet sonrasında çok büyük enkaz alanları oluşabilmekte ve kurtarma ekiplerinin bu bölgelere ulaşımları oldukça zor olmakta ve çoğu zaman da geç kalınmaktadır. Dolayısıyla sadece el tipi bir cihaz ile bu şekildeki çok geniş alanlara hâkim olabilmek ne mümkün ne de pratik görünmektedir. Bu proje ile geliştirilecek olan drone üzerine monte edilmiş olan bir enkaz altı yaşam tespit radarı sayesinde, çok geniş alanlar hızlı bir şekilde taranarak yaşam belirtisi olan enkaz yığını bölgeleri tespit edilecek sonrasında daha detaylı arama yapılabilecektir. Ve olası yaşam belirtilerinin olduğu yerler işaretlenerek sonrasında el tipi yaşam tespit radarı ile oraya müdahale edilerek arama kurtarma faaliyetleri gerçekleştirilecek. Cihazımıza, Ruper (Enkaz altı Girişim Radarı) ismini koyduk ve marka tescili de alındı. Bu cihazda, sinyal işleme ve görüntü işleme teknikleri değişecek. En büyük katkımız 20-30 yıldır üzerinde çalıştığımız radar sinyal işleme ve radar görünü işleme konularındaki tecrübelerimiz. Bunlar sayesinde ham radar verisini topladıktan sonra radar sinyal işleme uygulayarak anlaşılabilen bilgi haline getiriyoruz. Projemiz mikro dalga elektroniği, radar teknolojisi anten teknolojisi gibi yüksek seviyeli teknolojileri de barındırıyor.
Proje kapsamında, doğal afet (deprem, heyelan, çığ) sonrasında; enkaz ya da göçük-altında yaşam tespiti için hızlı müdahale yapabilecek “Enkaz Altı Yaşam Tespiti İçin Drone Platformuna Monte Edilebilen Yer Altı Görüntüleme Radarı” geliştirilecektir. İnsan canlılığı varlığı ve mesafesi radar ekranında anlık (real-time) olarak gösterilecek olup; cihaz briket, tuğla, beton, tahta, cam vb. malzemeler içeren enkaz durumlarında kullanılabilecektir.
Söz konusu projemizin yenilikçi yönleri arasında, drone platformu sayesinde enkaz bölgesine hızlı ve kolay müdahale imkânı sağlanması, uzaktan algılama ile canlı varlığı ve yerinin tespit edilebilmesi, yeraltı SAR görüntüleme tekniği ile enkaz içi kurtarmada ekiplere yol göstermesi ve drone üzerindeki yeraltı görüntüleme radarının yerli ve milli tasarımı gösterilebilir.
Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?
Bu cihazın ön testleri Savunma Sanayi Başkanlığı tarafından organize edilen AFAD’daki testlere girdi. Savunma Sanayi Başkanlığıyla beraber AFAD yetkilileri, Jandarma Arama Kurtarma Timi ve Jandarma Genel Komutanlığı Asayiş Başkanlığı TEM Dairesi kurum yetkilileri ile birlikte bir demostrasyon gösterimi ve geçerlilik testleri yapıldı. Bu etkinlik 6 Aralık 2024 tarihinde oldu. Ve yapılan testlerde geliştirilmiş olan Ruper cihazının üç yoğun kalın beton duvar arkasını gösterebilecek şekilde testi yapıldı ve cihaz başarılı şekilde geçti. Aynı zamanda cihazın ek duvar arkasında da çalışıp çalışılmadığı test edildi.
Proje sonunda bir saha uygulama prototipi gerçekleştirilecek, söz konusu prototip gerçek enkaz sahalarında test edilecek ve geçerliliği kanıtlanacaktır. Sonrasında da seri üretim için hazır hale getirilecektir.
Prof. Dr. Caner Özdemir, 1992 yılında ODTÜ Elektik-Elektronik Mühendisliği Bölümünden lisans derecesini, 1995 ve 1998 yıllarında ise sırasıyla Teksas Üniversitesi, Austin’den Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği alanında Yüksek Lisans ve doktora derecelerini aldı. 1992-1993 yılları arasında ASELSAN A.Ş.’de elektronik harp dairesinde mühendis olarak çalıştı. 1998-2000 yılları arasında Columbia, Maryland’deki AlliedSignal Inc.’de araştırma bilim insanı olarak çalıştı. 2000 yılında Mersin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’ne katıldı ve şu anda Mersin, Türkiye’deki Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’nde profesör olarak çalışmaktadır. Dr. Özdemir’in 170’ten fazla dergi makalesi ve konferans/sempozyum bildirisi yayınlamış olup, 5 adet yurtdışı kitap ve kitap bölümü bulunmaktadır.
Dr. Öğretim Üyesi Hakan Işıker, 2020 yılında Mersin Üniversitesi’nden Elektrik ve Elektronik Mühendisliği alanında doktora derecesi aldı. 2011-2020 yılları arasında Mersin Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu’nda elektronik ve otomasyon bölümünde öğretim görevlisi olarak görev yaptı. Şu anda Mersin Üniversitesi Fakültesi’nde Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü’nde Dr. Öğretim Üyesi olarak çalışmaktadır. Pasif radar görüntüleme sistemleri, SAR odaklama algoritmaları, görüntü işleme ve hedef tespit teknikleri araştırma ilgi alanları arasındadır.