By Mersin TTO Mersin Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi Üniversite Sanayi İş Birliği Modül Sorumlusu Doç. Dr. Nuran Coşkun’un hazırladığı “Türkiye Ürün Uzay Atlası Projesi” ile üretim yapısından yola çıkılarak, henüz üretimi olmayan ancak gizil durumda olan ve başarı olasılığı yüksek ürünlerin tespit edilmesi sağlanacak. Ayrıca ürün uzayı yöntemiyle hazırlanan projeyle “Mersin Üniversitesi Teknoloji Uzayı” ve “Tarımda Ürün Uzayı” alt projelerinin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Projenin temeli az veriyle çok daha büyük bilgiye ulaşmaya dayanıyor.
Proje, Doç. Dr. Nurdan Coşkun’un İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölüm Başkanı Prof. Dr. İsmail Tuncer danışmanlığındaki “Ürün Uzayı Yaklaşımı: Türkiye İBBS Düzey 2 Bölgeleri İçin Bir Uygulama” isimli doktora teziyle ortaya çıktı. Tez dönemimde Mersin’in gizil sektörlerini tespit etiklerini söyleyen Doç. Dr. Coşkun, “Ürün uzayı üretim yapısını karmaşık bir yapı olarak gören, tamamen verilere dayanan ve ağ (network) teorisinden yararlanan, ölçüm temelli bir metodolojidir. Her ilin üretim yapısının bir teknoloji seviyesi var. Bu teknoloji seviyesinin ilin gelecekteki büyüme miktarına etkisini araştırdık ve şimdi de her bir ilde gizil sektörlerde yani henüz üretim yapılmayan ama gelecekte üretimi yapıldığında başarılı olma olasılığı koşulu yüksek sektörleri tespit ediyoruz. Mesela 2016 yılında uçucu yağ sektörü gizil sektördü. 2018 yılında uçucu yağ firmaları açılmaya başladı ve başarılı bir şekilde hayatlarına devam ediyorlar.” dedi. Hangi sektörlerin açılması gerektiğini önden öngörebilmeyi ve üretim yerlerinin kısa vadede kurulmasına ya da teşviklerin o yöne aktarılmasını sağlamayı amaçladıklarını kaydeden Coşkun, ildeki gizil sektörlerin tespit edilerek, o ilin yapısal dönüşümünü hızlandırmak istediklerini, dolayısıyla ilin üretim yapısının potansiyelini hesaplayıp o potansiyelin en hızlı yol haritasını çıkarttıklarını söyledi.
“Milli bilgi sistemimizi oluşturmayı hedefliyoruz”
Çukurova Kalkınma Ajansı tarafından da desteklenen ve Üniversitemiz Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Çiğdem Acı’nın destek verdiği Türkiye Ürün Uzayı Atlası Projesi’nin şimdilik sanayi sektörünü kapsadığını belirten Doç. Dr. Coşkun, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye İstatistik Kurumu iş birliğinde çeşitli kurumların verilerini kullandıklarını ifade etti. Şu anda da illerdeki istihdamı artıracaklar politikalar üzerinde çalıştıklarını vurgulayan Doç. Dr. Coşkun “Türkiye’nin hem dünyadaki üretim ağındaki yerini tespit edebilecek hem de bölgesel üretimde yerel fırsat ve avantajların anlık tespitinde kullanılabilecek ürün uzayı araçlarıyla ülkemiz için sanayi ve teşvik politikalarının tespitine yardımcı olacak araç ve ara yüzler geliştirmek amaçlanmıştır. Yeni üretim alanlarının belirlenmesi ve optimum üretim kapasitesine arttırılmasında gerekli politika önlemlerinin tespitinin kolaylaştırılması hedeflenmektedir. Ayrıca, bu karmaşık yapıyı anlamaya yönelik Harvard Üniversitesi Büyüme Laboratuvarı tarafından oluşturulan ATLAS OF ECONOMIC COMPLEXITY web sitesine alternatif olarak, kendi ihtiyaçlarımıza detaylı ve güncel şekilde cevap veren milli bilgi sistemimizi oluşturmak hedefler arasındadır.” diye konuştu.
“Tarımda Ürün Uzayı” alt projesini de hayata geçireceğiz
Projeyle “Tarımda Ürün Uzayı” alt projesini de hayata geçireceklerini belirten Doç. Dr. Nuran Coşkun, bu projenin de hassas tarım ve tarımda üretim planlamasında, ürün uzayı analizlerinden yararlanan bir Big Data platformu kurulması temeline dayandığını belirti. Doç. Dr. Coşkun “Bir ilde portakal üretiliyorsa o ilde limon üretimi başarılı olabilir mi? Bunu dataya okutuyoruz ve data her bir nihai ürünün satışından yola çıkarak içerdiği bilgi ve beceri setini hesaplıyor. Dolayısıyla benzer bilgi ve beceri setleriyle akıllı uzmanlaşamaya sebep oluyor. Örneğin Mersin’de portakal üretimi önemli bir bilgiyken Rusya’da bu bilgi hiç önemli değil. Mersin’in bilgi seti farklı, başka bir bölgenin coğrafi seti farklıdır. Biz o coğrafi bölgenin toprak analizini ve pek çok datasını bilmiyoruz. Bunları tek tek araştırmak yerine aslında nihai olan ürünlerine bakarak o bölgedeki bilgi setini tahmin ediyoruz.” dedi.
Ürün Uzayı yöntemin kullanıldığı projeyle “Mersin Üniversitesi Teknoloji Uzayı” alt projesini de geliştireceklerini belirten Coşkun, bu projenin üniversite potansiyelini belirlerken, üniversite envanteri (patent, proje, firma, teknopark firmaları) ve Mersin ili yapısal dönüşüm yol haritaları arasındaki ilişkinin incelenmesi ve rapor halinde sunulmasını içerdiğini kaydetti.