By Mersin TTO Üniversitemiz öğretim üyelerimizin projelere yönelik başarıları artarak sürüyor. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Yağmur Uysal’ın yürütücülüğünde, Doç. Dr. Zeynep Görkem Doğaroğlu’nun araştırmacı olduğu “İklim Değişikliğiyle Karşı Karşıya Olan Akdeniz Üzüm Bağlarının Biyolojik Yönetimi ve Korunması İçin Ekolojik Araştırma” başlıklı TÜBİTAK 1071 projesi ile üzüm bağlarının iklim değişikliğine karşı kuraklıkla mücadelesine destek olmak amaçlanıyor.
Akdeniz ülkeleri uluslararası ortak projeleri destekleyen PRIMA (Partnership for Research and Innovation in the Mediterranean Area) programı kapsamında kabul edilen ve kısa adı VINEPROTECT olan uluslararası bu proje ülkemizin de içinde yer aldığı dört Akdeniz ülkesi olan Portekiz, İtalya, Fas ve Türkiye ile yürütülüyor. VINEPROTECT konsorsiyumunun Türkiye ayağında proje yöneticisi olarak Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Emin Duru, öğretim üyelerimiz Prof. Dr. Yağmur Uysal proje yürütücüsü ve Doç. Dr. Zeynep Görkem Doğaroğlu araştırmacı olarak Manisa Bağcılık Enstitüsü ile birlikte yer alıyorlar.
Prof. Dr. Yağmur Uysal, VINEPROTECT’in Akdeniz bağlarının iklim değişikliği ve hastalıklara karşı direncini artırmayı, agrokimyasalların kullanımını azaltmayı ve yerel ve döngüsel tarım/ekonomiyi teşvik etmeyi amaçladığını söyledi. Projenin 3 yıl süreceğini ifade eden Prof. Dr. Uysal “Üzüm bağlarının önemli bir sosyo-ekonomik öneme sahip olduğu Portekiz, İtalya, Fas ve Türkiye gibi Akdeniz ülkelerinde VINEPROTECT projesi ile sürdürülebilir agro-ekolojik uygulamaların yapılması, Akdeniz üzüm bağlarının iklim değişikliğine ve hastalıklara karşı direncinin arttırılması, tarımsal kimyasalların kullanımının azaltılması ve yerel ve döngüsel tarımın/ekonominin teşvik edilmesi amaçlanıyor.” dedi.
Akdeniz bağları tehlike altında
Akdeniz bağlarının, iklim değişikliği nedeniyle üzüm ve şarabının yüksek kalitesini tehlikeye atan zorluklarla karşı karşıya olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yağmur Uysal mildiyö gibi hastalıkların da üzüm üretimini sınırlayan faktörler olduğunu, endüstriyel yönetimin ise, bağ ekosisteminin biyoçeşitliliğinin azalmasına, gübre ve pestisitlerin aşırı kullanımına ve sulama suyunun aşırı kullanımına yol açabildiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Uysal “Günümüz koşullarında, biyoçeşitliliği artırmaya, agrokimyasalları azaltmaya ve bağları iklim değişikliği ile ilişkili stres faktörlerine (örneğin, uzun süreli kuraklık gibi) ve yaygın hastalıklara (örneğin, mildiyö) karşı daha dirençli hale getirmeye yönelik sürdürülebilir yerel stratejilerin uygulanması gibi konularda ihtiyaçlar ortaya çıkmıştır. VINEPROTECT konsorsiyumu, Portekiz, İtalya, Türkiye ve Fas olmak üzere 4 ülkeden 7 ortağın bir araya gelmesiyle oluşan sinerjik bir tamamlayıcılık içinde hareket etmektedir. VINEPROTECT, iklim değişikliği ile ilgili zorlukları dikkate alarak Akdeniz bağlarında sürdürülebilir agroekolojik prosedürler geliştirmek için teknolojik süreçlerden (örneğin, genomik ve mikrobiyoloji, üzüm-(eko) fizyo(pato)loji, biyo-jeller, bağ ekolojisi, agronomi ve sosyo-ekonomi) yararlanmaktadır.” diye konuştu.
Prof. Dr. Yağmur Uysal, VINEPROTECT’ın misyonun ise, tamamen PRIMA ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile bağlantılı olup; bu çerçevede bağ yetiştiriciliğini iyileştirmeyi ve aynı zamanda iyileştirmenin sürdürülebilirliğini artırmayı amaçladığını söyledi. Bu hedefe uygun olarak, VINEPROTECT’in bir diğer misyonu da Akdeniz bağlarını değerlendirmek ve bu sektörde bilgiyi artırmak olduğunu altını çizen Prof. Dr. Uysal, bu bağlamda çiftçiler, araştırma birimleri, yerel yönetimler, paydaşlar ve genel halkla iletişimi değerlendirmek için çaba gösteren bir konsorsiyum olarak çalışmalar yürütüldüğüne kaydetti.
Projenin Türkiye ayağındaki çalışmalar hakkında bilgi veren Prof. Dr. Yağmur Uysal, Manisa Bağcılık Enstitüsünde Ege bölgesinde çok fazla olan üzüm bağlarında ve enstitünün kendi asmalarında çalışmalar yapıldığını, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nde ise topraktaki mikrobiyolojik analizlerin yürütüldüğünü ifade etti.
Üniversitemizde pilot çalışma yapılıyor
Üniversitemizde ise pilot bir çalışma yürüttüklerini söyleyen proje araştırmacısı Doç. Dr. Zeynep Görkem Doğaroğlu, üzümlerin kuraklığa karşı direncini artırmaya çalıştıklarını ve bunun için biyo malzeme sentezi yaptıklarını kaydetti. Doç. Dr. Doğaroğlu “Sürdürülebilir ekolojik tarım uygulmalarını amaçlıyoruz. Hedefimiz bir defa yapıp iyileştirmek değil, sürekliliği sağlamaktır. Kampüsümüzde asmalarda pilot bir çalışma yürütüyoruz. Bu kapsamda asma bitkilerini saksılarda yetiştirerek ön denemeler yapıyoruz. Elde ettiğimiz sonuçları paydaşlarla paylaşacağız. Onlar da gerçek asmalarda, bağlarda arazi uygulaması yapacak. Gerçek koşullarda ürettiğimiz malzmelerin hem mikrobiyel aktiviteye hem kuraklığa etkisini belirleyecekler.” şeklinde konuştu.
Projenin son ayağında sosyo-ekonomik çalışmalar yapılacağını da sözlerine ekleyen Doç. Dr. Doğaroğlu, bu kapsamda çiftçilerle anketler yapılacağını, onlara eğitimler verileceğini ve elde edilen sonuçların paylaşılacağını vurguladı.