By Mersin TTO Doç. Dr. Onur Uca – Sosyoloji Bölümü – Socialics Bilişim Kurucusu
Bozkırın tezenesi Neşet Ertaş usta 2003 yılında yayınladığı eseriyle bizlere “Zaman sana uymaz boşa çalışma, gel gardaş zamana uymasını bil, el aklıyla gezip dolaşma…” diyerek seslenmektedir. Ustanın çağırısını izlersek bugün bilim insanları olarak zamana uymak ve kendi aklımızı kullanarak bilgi üretmek için yapay zeka teknolojilerinin içerisinde olmamız şarttır. Bu durum bir tercih olmaktan ziyade giderek bir zorunluluk halini almaktadır. Zorunluluğun en önemli nedeni bilimin araştırma nesnesi olan insan ve dünya verisinin hızla dijitalleşmiş olmasıdır. Günümüzde giderek artan oranda insan ilişkilerinin, ihtiyaçlarının, doğa ölçümlerinin, makinelerin kullanımının dijital platformlar üzerinden gerçekleşmesi büyük dijital verinin oluşmasını sağlamaktadır. İşte bu noktada yapay zekanın kullanım imkanı ortaya çıkmaktadır. Yapay zeka teknolojileri büyük veri ile çalışmaktadır ve artık elimizdeki akıllı telefonlar, tabletler, makineler ve bilgisayarlar üzerinden sürekli dijital veri üretmekteyiz.
Zamanımızın Altını Dijital Veri
Siz hiç Google, Meta (Facebook), TMSC gibi dünyanın en büyük ve değerli dijital şirketlerinin elle tutulan, dolapta saklanan, çantada taşınan ticari bir ürününü gördünüz mü? Cevabınız “bir kere” veya “hiç” ise dijital verinin ne kadar değerli olduğunu anlamışsınızdır. Peki neden dijital veri bu kadar değerli? Çünkü bu yazı çıktığı ana kadar yaygın olarak bilinen ve kullanılan en verimli yapay zeka teknikleri makine öğrenmesi (ML), derin öğrenme (DL), doğal dil işleme (NLP), bilgisayarlı görü (CV) ve optimizasyon algoritmalarının tamamının temel ihtiyacı dijital veridir. Dünyanın en zengin teknoloji firmalarının ortak noktası kurdukları sitemler, platformlar, yapılar ile insana dair, dünyaya dair sürekli dijital veri elde edebilecek ve/veya elde edilmiş dijital veriyi en verimli şekilde kullanabilecek olanaklara sahip olmaktır. Bu nedenle ülkemizde güçlü eğitim, sağlık, güvenlik, ekonomi, siyaset görmek istiyorsak verilerimizi dijitalleştirip bilim insanlarımızın kullanımına hızlıca sunmalıyız. Dünyaya ve insana dair dijital veriyi güçlü bir şekilde sürekli elde eden ve yapay zeka teknikleri ile en verimli kullanımını gerçekleştirebilen toplumların refah içinde yaşayacağı, devletlerinin güçlü olacağı dönemdeyiz.
Sonuç olarak bilim insanlarının zamana uyarak yapay zeka teknolojileri geliştirmek için dijital veriyi kullanması çok önemlidir. Ülkemizde bu önemin farkında olan başta TÜBİTAK olmak üzere birçok kurum verinin dijitalleşmesi, dijital verinin sürekli toplanması, düzenlenmesi ve kullanıma açılmasına yönelik çalışmalar yapmaktadır. Bu çalışmalarla elde edilecek ve bilim insanlarımızın kullanımına açılmış, açılacak olan dijital verinin yapay zeka teknikleri ile en verimli nasıl kullanılacağını bilen akademisyenlerden olmak ve bilen akademisyenleri yetiştirmek zamanımızın en önemli akademik görevine dönüşmektedir. Lütfen buna hazır olalım. Saygılarımla.