By Mersin TTO TED Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Gülçin Con Wright’ın yürütücülüğünü üstlendiği, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyemiz Doç. Dr. Günnur Ertong Attar’ın ise araştırmacı olarak yer aldığı disiplinler arası ve kurumlar arası iş birliğine dayanan “6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri Sonrası Kitlesel Göçün Değerlendirilmesi: Ankara ve Mersin Örneği” başlıklı proje TÜBİTAK 1001 SOBAG desteğine layık görüldü. Proje, “hareketlilik adaleti” kavramından hareketle, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş depremlerinin neden olduğu deprem kaynaklı iç göç hareketliliğini araştırıyor.
Böyle bir proje fikri nasıl doğdu?
Proje fikri, 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinden hemen sonra yaşanan göçü, farklı disiplinlerin bakış açısıyla çalışmak üzere bir araya gelen 8 kadın akademisyenin tartışmalarıyla ortaya çıktı. Aslında proje, depremlerin hemen akabinde başlangıç tarihi olan 15 Mayıs 2024’ten çok daha önce yola çıkılmak üzere tasarlanmıştı ancak başlaması bürokratik nedenlerle biraz zaman aldı.
Projeniz ne zaman başladı? Süresi hakkında bilgi alabilir miyiz? Ne kadar sürecek?
Projenin takvimi 15.05.2024 – 15.05.2026 tarihleri arasındadır.
Proje ekibinde kimler yer alıyor?
Yürütücülüğünü Doç. Dr. Gülçin Con Wright yaparken araştırmacı ekibinde ise Doç. Dr. Ayla Deniz, Doç. Dr. Aylin Çakıroğlu Çevik, Prof. Dr. Ela Ataç Kavurmacı, Dr. Öğr. Üyesi Elif Sabahat Uyar, Doç. Dr. Günnur Ertong Attar, Prof. Dr. Kezban Çelik, Dr. Öğr. Üyesi Zeynep Eraydın yer almaktadır.
Projenizin önemi nedir?
Bu proje, “hareketlilik adaleti” kavramından hareketle, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş depremlerinin neden olduğu deprem kaynaklı iç göç hareketliliğini araştırmaktadır. Deprem kaynaklı iç göç hareketliliği, göçün yöneldiği şehirler merkeze alınarak çalışılmaktadır. Ankara ve Mersin deprem bölgesinden aldığı yoğun göç nedeniyle araştırma evreni olarak belirlenmiştir. Deprem kaynaklı iç göç hareketliliğinin deprem öncesi-esnası ve sonrası süreçler ile yakından ilişkili olduğu kabulünden hareketle iç göç hareketliliği, hareketlilik adaleti kavramsal çerçevesinde, yaşam seyri ile kesişimsellik yaklaşımları kullanılarak irdelenmektedir. Proje ile kimlerin iç göç hareketliliğine katıldığı/katılabildiği, kimlerin yerinde kaldığı, göç kararının nasıl alındığı, göçün nereye yöneldiği, kurumsal hizmetler ve destek mekanizmalarının sürece etkileri, gerçekleşen göçün geçiciliği/kalıcılığı gibi hususlar araştırılmak istenmektedir. İç göç hareketliliğinin yöneldiği şehirler ve bu şehirler üzerine olası sosyoekonomik etkilerini irdelemek de projenin amaçları arasında yer almaktadır.
Projeniz hangi aşamada? Elde ettiğiniz çıktılar var mı?
Araştırmanın kapsamında depremden etkilenen 4 il: Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ve Adıyaman’da deprem sonrası göç ile yakından etkileşime giren kurum ve kuruşlardan uzmanlarla görüşülmüş ve bu görüşmeler sonucunda deprem bölgesinden göç edenler olduğu kadar deprem bölgesine yeni gelen ve geri dönenlerin de olduğu bilgisi edinilmiştir. Ayrıca Ankara ve Mersin illerindeki uzmanlarla gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda her iki ilin de başta barınma ve trafik olmak üzere deprem sonrası gelen göçe hazır olmadığına dair görüşler elde edilmiştir. 2 Aralık 2025 tarihinde Mersin’de proje paydaşlarıyla öncül bulguların paylaşıldığı bir çalıştay da düzenlenmiştir. Ankara’da da benzer bir çalıştay planlanmıştır.
Ankara ve Mersin’e göç etmiş depremzedelerle gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler ve anketlerden elde edilen öncül bulgular; her iki ile göç etme sebeplerinin birbirinden farklılaşmasıyla birlikte bu illerle deprem öncesi ilişkilenme ve bu illerde var olan sosyal ağların etkisinin yüksek olduğu, deprem sonrası göç kararının çoğunlukla hızlıca alındığı ve kişisel araç sahipliğinin bu kararı kolaylaştırdığı, deprem sonrası gelinen ilde kalınan hanelerde birden fazla ailenin bir arada yaşamasının sıkıntılarının yaşandığı, şehre adaptasyonda ciddi engellerin olduğu ve geleceğe yönelik tahayyüllere geri dönülecek deprem bölgesinde – özellikle Hatay’da – yeniden yapılandırmaların önemli bir yeri olduğu yönündedir. Projenin veri toplama süreci tamamlanmış olup veri analiz süreci devam etmektedir.
Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?
Öncelikle iç göçle ilgili yapılan araştırma sayısı artırılmalıdır. Bunun yanı sıra ulusal ölçekte yaşanan afetlere ilişkin saha araştırmalarını içeren sosyal bilim projelerine sağlanan teşviklerin artırılması ve elde edilen bulguların paydaşlarla daha etkin bir biçimde paylaşılması gerekmektedir. Söz konusu ampirik verilerden hareketle oluşturulacak stratejiler, kamusal politika yapım süreçlerine zemin oluşturmalı ve kurumsal bakış açısına yön vermelidir.