By Mersin TTO Üniversitemiz Rektör Danışmanı ve Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Tuğba Yanpar Yelken, uzun yıllardır “Yükseköğretimde Kalite Güvencesi” konusunda çalışmalar yürütüyor. Prof. Dr. Yanpar Yelken ile başta YÖK ve YÖKAK bünyesinde yaptığı çalışmaları ve kalite güvencesi kapsamında üniversitemizde yürütülen ve hedeflenen çalışmalar hakkında konuştuk.
Üniversitemiz üst yönetiminin öncelikli hedefleri arasında eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı ve yönetim sisteminin kalitesinin yükseltilmesi olduğunu söyleyen Prof. Dr. Yanpar Yelken, üniversitemizde akredite olan program sayısının artırılmasına yönelik çalışmaların hızlandırıldığını belirtti. Prof. Dr. Yelken “Eğitim-öğretimde program akreditasyonu yanı sıra YÖKAK Kurumsal Akreditasyon Programına (KAP) başvurarak kurumsal olarak da akredite olmayı hedeflemekteyiz.” dedi.
Yükseköğretimde kalite güvencesinin geliştirilmesine yönelik Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) bünyesinde görevler aldınız ve şu anda da Üniversitemiz kalite güvencesi konusunda rektörümüze danışmanlık yapmaktasınız. YÖK ve YÖKAK bünyesinde yapmış olduğunuz çalışmalar hakkında bizi bilgilendirebilir misiniz?
Eğitim Bilimleri alanında çalışan bir öğretim üyesi olarak “Yükseköğretimde Kalite Güvencesi” uzun yıllardır çalıştığım bir alandır. Öncelikle Eğitim fakültelerinde kalite güvencesi ve akreditasyon konularında çalıştım. Yükseköğretim Kurulunda 2011 yılından bu yana Bologna uzmanı olarak çalışmaktayım. Bu süreçte Kalite süreçlerinin gelişmesine katkıda bulunan Bologna projelerinde yer aldım. 2014 yılında Yükseköğretim Kurulu Yeterlilikler, Kalite Güvencesi ve Akreditasyon Komisyonu Üyesi (YÖKAK üyesi) olarak atandım. Bu dönemde Yükseköğretim Kalite Kurulu oluşturulması için alt yapı hazırlandı. 2012-2018 yılları arasında TSE Genel Kurul ve Teknik Kurul üyeliği görevinde bulundum. 2015 yılında öncelikle Yükseköğretim Kurulu tarafından oluşturulan Yükseköğretim Kalite Kurulu Üyeliğine atandım. 2017-2019 yılları arasında yürütülen YÖK’ün Erasmus+ KA3 Projesi, Türk Yükseköğretim Sisteminde Avrupa Yükseköğretim Alanı Reformlarının Uygulanması ve Sürdürülebilirliği (TURQUAS), projesinde ulusal uzman olarak görev aldım. Bu projede ülkemiz yükseköğretim kurumlarında kalitenin arttırılması ile ilgili çalışmalar yapıldı.
2017’de bağımsız olarak oluşturulan Yükseköğretim Kalite Kurulunda 2022 yılına kadar YÖK tarafından atanarak görev yaptım. Bu süreçte ulusal ve uluslararası Kalite süreçleri konusunda uzun yıllar çeşitli alanlarda aktif deneyimlerim oldu. Bunlardan bir kısmından bahsetmek isterim. Yükseköğretim Kalite Kurulu Üyeliğinde Tanıtım ve Paydaş İlişkileri Komisyonu Başkanı olarak çalıştım. Ayrıca Kurumsal Dış Değerlendirme ve Akreditasyon komisyonu üyesi olarak aktif görev aldım. Bu görevler içerisinde Kurumsal Dış Değerlendirme ve Akreditasyon süreçlerinin yürütülmesi, değerlendirilmesi ve raporlanması, tematik değerlendirme, saha ziyaretleri, E-bülten yayınlanması, ulusal ve uluslararası çalıştaylar, eğitimler ve seminerler, akreditasyon kuruluşlarının tanınması ve yetkilendirilmesi vb. işlemlerde yoğun emek harcayarak çalıştım. Ülkemizde Yükseköğretimde Kalite güvencesi süreçlerini oluşturup geliştirmek yanında YÖKAK olarak ENQA gibi dış değerlendirmelerden geçerek akredite olduk.
Sayın Rektörümüz Prof. Dr. Erol Yaşar tarafından rektör danışmanı olarak görevlendirildim. Sayın Rektörümüze çok teşekkür ederim. Üniversitemizi yükseköğretimde kalite güvencesi Bağlamında daha ileriye taşımak için tüm paydaşlarımızla birlikte elimizden geleni yapacağız.
Mersin Üniversitesi’nde kalite güvencesi kapsamında bugüne kadar hangi çalışmalar yürütüldü?
Üniversitemizde kalite güvencesine ilişkin ilk çalışmaların 2002 yılında Mersin Meslek Yüksekokulu ile 2003 yılında Tıp Fakültesi ve Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi bünyesinde yürütülen ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi (KYS) çalışmalarının Türk Standartları Enstitüsü tarafından belgelendirilmesiyle başladığını söyleyebiliriz. ISO 9001 Kalite Yönetim Sisteminin Üniversitemizin tüm birimlerine yaygınlaştırmak amacıyla 2007 yılında Kalite Yönetimi Koordinatörlüğü (KYK) kurulmuştur. Koordinatörlüğün, Üniversitemizin misyonu, vizyonu ve kalite politikası doğrultusunda yürüttüğü çalışmalar sonucunda Üniversitemiz, 2010 yılında tüm akademik ve idari birimleri için ISO 9001 KYS belgesi alan ilk devlet üniversitesi olmuştur.
ISO 9001 Kalite Yönetim Sisteminin üniversitemizde uygulanmasının yanı sıra Avrupa Yükseköğretim Alanı oluşturulması amacıyla yapılandırılan Bologna Süreci’ne Türkiye’nin de dahil olması ile başlatılan çalışmalar sonucunda Üniversitemiz, 2012 yılında Avrupa Kredi Transfer Sistemi (AKTS/ECST) ve Diploma Eki (DE/DS) Etiketleri alan sayılı Üniversiteler arasında yerini almıştır. AKTS ve DE etiketlerinin geçerli olduğu dönemde öğrencilerimizin aldıkları diplomaların sürece dahil ülkelerde tanınırlığı sağlanmıştır. Ayrıca üniversitemiz genelinde yürütülen kalite çalışmaları 2013 yılında KALDER “European Foundation for Quality Management (EFQM) Mükemmellikte Yetkinlik 4 Yıldız Belgesi” ile de onaylanmıştır. Üniversitemizin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, idari hizmet ve topluma katkı alanlarında kalite güvence süreçlerinin geliştirilmesine ilişkin tüm çalışmalar ve faaliyetler ise Mersin Üniversitesi Kalite Güvencesi Yönergesi ile düzenlenerek güvence altına alınmıştır. Üniversitemiz Kurumsal Dış Değerlendirmeden geçen ilk devlet üniversiteleri arasında yer almaktadır.
Kalite güvencesi kapsamında Üniversitemizde yürütülen faaliyetlerin niteliğini geliştirmeye yönelik çalışmalar hakkında bilgi alabilir miyiz?
Üniversitemiz üst yönetiminin öncelikli hedeflerinden birisi de verilen eğitim-öğretimin kalitesini yükseltmektir. Bugün itibariyle Eczacılık Fakültesi, İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema, Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Gıda Mühendisliği ve Tıp Fakültesi olmak üzere toplam altı programımız akredite durumdadır. Tabi ki bu sayıyı yeterli bulmamakla birlikte yeni dönemde daha fazla sayıda programımızda akreditasyona yönelik çalışmaların başlatılmasını planlamaktayız. Eğitim-öğretimde program akreditasyonu yanı sıra YÖKAK Kurumsal Akreditasyon Programına (KAP) başvurarak kurumsal olarak da akredite olmayı hedeflemekteyiz.
Bu hedef doğrultusunda Rektörümüz sayın Prof. Dr. Erol Yaşar başkanlığında Kalite Komisyonunun 19.06.2023 tarihinde yaptığı toplantıda alınan kararla, üniversitemizin Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) Kurumsal Akreditasyon Programına (KAP) başvurusu için gerekli olan çalışmaların desteklenebilmesi, özellikle iç ve dış değerlendirme süreçlerinde tespit edilen gelişmeye açık alanların iyileştirilmesine yönelik “Program Öz Değerlendirme ve Akreditasyon Destek”, “Anket Geliştirme, İzleme ve Değerlendirme” ile “Ödül ve Teşvik Sistemi Geliştirme” alt komisyonları oluşturulmuştur. Çalışmalarına vakit kaybetmeden başlayan alt komisyonlarımızın yapmış olduğu çalışmalar sonucunda Üniversitemizin “Ödül ve Teşvik Yönergesi” hazırlanarak Senatonun onayına sunulmuş, program öz değerlendirmelerine yönelik ölçütler oluşturulmuş ve memnuniyet anketleri güncellenerek, ihtiyaç duyulan alanlar için yeni anketler oluşturulmaya başlanmıştır ve yakın zamanda uygulanacaktır. Pilot olarak belirlenen fakültemizde program öz değerlendirme çalışması yakın zamanda yapılacaktır.
Yükseköğretimde Kalite süreçlerinin iyileştirilmesi için Öğrenme ve Öğretmeyi Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi aktif hale getirilerek eğitim-öğretimde kaliteyi arttırıcı dokümanlar, eğitimler vb. gerçekleştirilmektedir. Ölçme ve Değerlendirme Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından takip ve izleme verileri katmanlı ve kırılımlı bir şekilde incelenerek fakülte ve bölümlere bireyselleştirilmiş dönütler içeren raporlar sunulmuştur ve sürdürülebilirliği sağlanacaktır.
Eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı ve yönetim sistemi süreçlerinin iyileştirilmesi için çeşitli kurul ve komisyonlar oluşturulmuş ve aktif çalışmalar yapılmaktadır. Örneğin uluslararası derecelendirmeler ofisi uluslararası sıralama kuruluşlarına başvuru süreçlerini gerçekleştirmektedir.
Kurumsal Akreditasyon Programı (KAP) nedir? Akreditasyon ve kalite süreçlerinin üniversitelerdeki rolü hakkında bize genel bir bilgi verebilir misiniz?
Kurumsal Dış Değerlendirme ve Akreditasyon Ölçütleri kapsamında yürütülen Kurumsal Akreditasyon Programı, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı ve yönetim sistemi süreçlerinin “planlama, uygulama, kontrol etme ve önlem alma” döngüsü açısından değerlendirilmesini ve bu süreçlerin kalite güvencesi doğrultusunda oluşturulmasını ve sürdürülmesini amaçlamaktadır. Akreditasyon ve kalite güvencesi kavramları son yıllarda küresel anlayıştaki rolü ve misyonu doğrultusunda üniversitelerde büyük önem kazanmıştır ve üniversiteler akreditasyon ve kalite alanında çalışmalarını yoğunlaştırmıştır. Ülkemizde de bu süreçler Kurumsal Akreditasyon Programı (KAP) dahilinde Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından yürütülmekte ve değerlendirilmektedir.
Kurumsal akreditasyon süreci nasıl işlemektedir?
Kurumsal akreditasyon için başvuru yapan yükseköğretim kurumları her yıl Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından belirlenmekte ve değerlendirme takımları oluşturulmaktadır. Değerlendirme takımları tarafından yükseköğretim kurumlarına ön ziyaret ve saha ziyareti olmak üzere iki ziyaret gerçekleştirmektedir. Bu ziyaretler sonucunda hazırlanan raporlar doğrultusunda YÖKAK tarafından akreditasyona ilişkin olarak tam akreditasyon (beş yıl süreyle), koşullu akreditasyon (iki yıl süreyle) veya akreditasyonun reddi kararı verilmektedir.
Üniversitemizin kurumsal akreditasyon sürecine yönelik hedefi nedir?
Üniversitemizin sahip olduğu kalite güvencesi deneyimini de kullanarak, kurumsal akreditasyonda başarılı sonuçları ve daha da önemlisi iç ve dış paydaşlarımıza daha fazla katkı sağlamayı hedeflemekteyiz. Kurumsal akreditasyon süreçleri tamamlandığında hedeflerimize ulaşmak için oluşturduğumuz mekanizmalar temel faaliyet alanlarımız olan eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme ve toplumsal katkı alanlarında Mersin Üniversitesi’nin bölgesel, ulusal ve uluslararası başarılarını sürdürülebilir kılacaktır.
Üniversite olarak eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı ve yönetim sistemi süreçleri konusunda kendi kalite güvencesi sorumluluklarımızı yerine getirme konusunda kararlıyız ve PUKÖ çevrimleri bağlamında sistemli bir şekilde veriyi izleme ve iyileştirme çalışmalarına süreklilik kazandırmayı hedefliyoruz.
Üniversitemiz kalite güvencesi çalışmaları bağlamında başta Sayın Rektörümüz Prof. Dr. Erol Yaşar olmak üzere tüm emeği geçen akademik ve idari personelimize yürekten teşekkür ederiz.